012 's Hertogenmolens Aarschot

Restauratie en uitbreiding van een 500 jaar oude watermolen

Procedure Open Oproep 0516
Opdrachtgever NV ‘s Hertogenmolens
Oppervlakte 2325 m2
Fase voltooid
Datum 2004 – 2010

‘s Hertogenmolens worden gebouwd aan het begin van de zestiende eeuw. Over een periode van nagenoeg 400 jaar ontstaat stapsgewijs een dubbelmolen met een centrale sluis, die als brug over rivier de Demer deel uitmaakt van de stadsomwalling. Eind twintigste eeuw brandt de noordelijke vleugel af en stort de westelijke gevel van het complex in. De brug wordt gesloten. Zo staan de molens meer dan 20 jaar als ruïne op een ontoegankelijke plek in de stad. Restauratie en herbestemming dringen zich op.

Ondanks een bouwgeschiedenis van meerdere eeuwen blijft het materiaalgebruik eenduidig: een sokkel uit speklagen van witsteen en de typische lokale ijzerhoudende zandsteen (diestiaan), gevels van rode baksteen en leien daken. De tijd heeft het geheel een monoliet karakter verleend. De westelijke gevel met de verweerde houten platen is intussen lang een vertrouwd beeld. We beslissen het gebouw niet opnieuw op te bouwen in metselwerk, hoewel de oorspronkelijke situatie perfect gekend is. Aandacht geven aan de volledige geschiedenis van het complex wordt het uitgangspunt.

De noordelijke uitbreiding op het eiland wordt volgens de oorspronkelijk contour herbouwd, echter als een ter plaatse gestort betonnen volume. Aan het beton wordt ijzeroxide toegevoegd om een roestbruine verkleuring te laten optreden, verwant aan de kleur van de diestiaan in de sokkel. Raamopeningen respecteren de oorspronkelijke verhoudingen, maar volgen nu geen strak raster. De westgevel wordt opgebouwd als staalconstructie en aan beide zijden bekleed. Aan de binnenzijde gebeurt dit met houten platen, aan de buitenzijde gebeurt dit met platen uit Corten staal. Het gebruik van plaatmateriaal refereert enerzijds aan het langdurige verval van de gevel en anderzijds sluit de kleur van de corrosie aan bij het geheel. Voor de nieuwe gevels wordt een materiaal ingezet dat meteen de nodige verwering vertoont. Nieuw en bestaand versterken elkaars eigenheid. Het onderscheid is duidelijk, de onderlinge verwantschap echter evenzeer.

Het monument krijgt een bestemming als hotel, brasserie en feestzaal. Als sluitstuk van de restauratie geldt het in werking zetten van de waterkracht, de oorspronkelijke functie. Het installeren van nieuwe raderen is noodzakelijk. De haalbaarheid ervan en de invloed op de omgeving stroomopwaarts worden verder onderzocht.