dakenplan

Gelijkvloers van de drie gebouwen.

Snede doorheen de inkom van de gevangenis en het klein auditorium, met in de achtergrond het rectoraat en het faculteitsgebouw.

toegangskoer oude gevangenis

Monumentale centrale hal met een trompe l’oeil

Een luifel bestaande uit houten lamellen zorgt voor indirect licht en voorkomt dat het celraam zichtbaar is vanuit de nieuwe gang.

tegelpatroon

De cantine met gevouwen stalen dak.

rectoraat

De centrale trappenkoker van het rectoraat bepaalt de ruimtelijke organisatie van elke verdieping en werkt als caleidoscoop.

Het faculteitsgebouw heeft een eigen inkom met een uitgesproken betonnen luifel.

041 Stadscampus Universiteit Hasselt

Restauratie en uitbreiding van de voormalige stadsgevangenis, nieuwbouw van een faculteitsgebouw Rechten en het rectoraat

Procedure Open Oproep 1521
Opdrachtgever Universiteit Hasselt
Oppervlakte 14.500 m2
Fase voltooid
Datum 2008 – 2015

Na de naamsverandering in de Universiteit Hasselt is er ook de wens van meer nadrukkelijke fysieke aanwezigheid in het stadscentrum. Met de oprichting van een Faculteit Rechten wordt dit concreet. Het zoeken naar een geschikte locatie eindigt bij de oude gevangenis. Een lichte paniek. Kan een open, kleinschalige universiteit zich vestigen in een gebouw dat is opgevat als instrument van de macht?

De stadscampus bestaat uit drie gebouwen. De voormalige gevangenis is het publiek zwaartepunt, dat tevens een rol speelt als stedelijke ontvangstruimte voor lezingen en symposia. Op een achterliggend terrein staat het faculteitsgebouw en langs de stadsring bevindt zich het rectoraat van de universiteit.

De gevangenis dateert uit 1859. Wat op een stervormig panopticon lijkt, is dat niet. Vanuit de monumentale centrale hal zie je de kopse muren van de cellen, rug aan rug gebouwd met lateraal de gangen. Oorspronkelijk stond hier geen centrale controlepost, maar een preekgestoelte. Een combinatie van religie en individueel isolement moest de gevangenen tot inkeer brengen.

Als je lang genoeg kijkt, blijken juist de karakteristieken die aanvankelijk weerstand oproepen, een meerwaarde te zijn. De gevangenismuur vormt de kracht van deze plek, het is een ankerpunt in de stad, een drager van veel betekenissen. Het laten staan van de muur genereert nieuwe connotaties. Het privilege van een verblijf binnen de muur vervangt het beeld van opsluiting. De vele laterale gangen laten toe om in de buitenruimtes tussen de vleugels twee auditoria en een cafetaria in te passen. Het labyrintisch karakter biedt onverwacht mogelijkheden om binnen de gevangenismuur een aparte wereld te creƫren. Het gebouw wordt een kleine stad, met verschillende in- en uitgangen, pleinen, straten, koeren en niet te vermoeden daktuinen waar de gevangenismuur nog slechts als borstwering functioneert.

Het faculteitsgebouw met leslokalen en docentenkamers nestelt zich op een achterliggend terrein. Schaal is belangrijk en de in hoogte oplopende waaiervorm verzacht de confrontatie tussen het groot volume en de rijhuizen aan de overzijde van het fietspad. Het gebouw heeft hier een eigen ingang met een uitgesproken betonnen luifel. De verbinding met de gevangenis speelt zich ondergronds af en wordt ruimtelijk verweven met een buitenauditorium, hetgeen zorgt voor een onverwacht complexe en lichte ruimte.

Het derde gebouw heeft een representatief karakter. Het wordt een hoekstuk langs de stadsring. Het gebouw is compact en hoog. De gevel bestaat uit verschillende lagen groen glas, met donkergroene zones in de overlap. Rectoraat versus voormalige gevangenis, groen versus rood, transparantie versus geslotenheid.

publicatie